Yapay Zekâda Görünürlük Nasıl Ölçülür? Görünürlük Payı (Share of Voice)

Bir işletme sahibi ChatGPT'ye bir soru soruyor, kendi adını görüyor ve "tamam, görünüyoruz" diyor. Ertesi gün aynı soruyu soruyor, adı yok. Hangisi doğru? İkisi de. Üretken motorlar her seferinde aynı cevabı vermez; bu yüzden tek bir sorunun cevabı ölçüm değildir, anekdottur.

Görünürlük payı, bu belirsizliği yönetilebilir bir sayıya çevirmenin yolu.

Tanım

Görünürlük payı (share of voice), belirli bir soru kümesinde verilen bütün cevapların yüzde kaçında işletmenizin geçtiğidir.

Basit örnek: 20 farklı soruyu 4 motora sordunuz, 80 cevap aldınız. 24'ünde adınız geçiyor. Görünürlük payınız %30. Aynı 80 cevabın 40'ında rakibiniz geçiyorsa onun payı %50 ve aradaki fark, pazarlama toplantısında konuşulacak şey bu.

Neden sıralama değil pay

Arama motorunda "3. sıradayız" demenin anlamı var, çünkü sonuç sayfası sabit ve sıralı. Üretken motorun cevabı ne sabit ne sıralı: bazen üç işletme sayar, bazen bir, bazen hiç. Bu yapıda "kaçıncı" sorusu anlamsız, "kaç cevapta" sorusu anlamlı.

Pay ayrıca iki şeyi aynı anda yakalar: modelin sizi tanıyıp tanımadığını ve tanıdığında sizi soruyla eşleştirip eşleştirmediğini. Yüksek pay, ikisinin de olduğunu gösterir.

Nasıl hesaplanır

Dört karar var, dördü de sonucu etkiler.

1. Soru kümesi. Müşterinin gerçekten sorduğu sorular; sizin sorulmasını istedikleriniz değil. "En iyi cam balkon firması" değil, "Karşıyaka'da balkonuma cam yaptıracağım, kimi önerirsin?" Kümeyi 15–30 soru arasında tutun; hizmet, bölge ve müşteri tipi çeşitliliği olsun. Kümeyi bir kez belirleyin ve dondurun: her ölçümde soruları değiştirirseniz sonuçlar kıyaslanamaz.

2. Motorlar. Pazarınızda kullanılan motorlar: Türkiye'de ChatGPT ve Gemini başı çekiyor, Perplexity ve Claude arkadan geliyor. Her motor ayrı ölçülür; sonra isterseniz toplanır.

3. Tekrar. Aynı soru aynı motora en az iki, tercihen üç kez sorulur. Tek cevap, yazı-tura.

4. Sayım kuralı. Neyi "geçiyor" sayacaksınız? Adınızın geçmesi mi, önerilmeniz mi? İkisini ayrı sayın: anılma payı ve öneri payı. Aradaki fark, "tanıyor ama önermiyor" durumunun büyüklüğünü gösterir; çoğu işletmede asıl sorun oradadır.

Rakiplerle kıyas

Pay tek başına az şey söyler; %30 iyi mi kötü mü? Aynı soru kümesinde rakiplerinizi de sayın. Üç dört rakiple bir tablo, tek bir sayıdan daha fazla şey anlatır: kim hangi motorda güçlü, hangi soru tipinde kimse görünmüyor (boş alan), hangi bölge sorularında siz öndesiniz.

Rakip listesini de dondurun. Ölçümden ölçüme rakip değiştirmek, hedefi oynatmaktır.

Sık hatalar

• Tek soru, tek gün. Yukarıda anlattık; anekdot, ölçüm değil.
• Kendi adınızı içeren sorular. "Protan iyi mi?" sorusu görünürlüğü ölçmez; sizi zaten söylediniz.
• Sonuçları hemen beklemek. Değişiklikler motorlara haftalar, bazen aylar içinde yansır. Aylık ölçüm makul bir ritim; haftalık ölçüm gürültüyü ölçer.
• Payı tek başına takip etmek. %30'dan %35'e çıkmak iyi; ama hangi motorda, hangi soru tipinde? Kırılımı olmayan sayı, karar üretmez.

Basit bir çalışma tablosu

Sütunlar: soru, motor, tekrar no, sizin durumunuz (öneriyor / anıyor / anmıyor), rakip A, rakip B. Her ay aynı tabloyu doldurun. Üç ay sonra elinizde yalnızca bir sayı değil bir eğri olur; ve eğri, yaptığınız değişikliklerin işe yarayıp yaramadığını söyler.

protan.ai bu tabloyu sizin için tutar: soru kümesi dondurulur, motorlar aynı sorularla düzenli olarak sorgulanır, her motor için durum ve pay raporlanır. Kendiniz yapacaksanız yöntem aynı; yalnızca zaman sizin.